४ जेष्ठ २०७८, मंगलवार
८ आश्विन २०७७, बिहीबार २०:०१

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको संक्षिप्त परिचय एवं प्रगति विवरण


स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, काठमाडाैँ

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको परिचय

१.१ पृष्ठभूमि

नेपालको संविधानले आधारभूत स्वास्थ्य सेवालाई प्रत्येक नागरिकको मौलिक हकको रूपमा स्थापित गरेको छ । देश संघीय शासन प्रणालीमा गइसकेकोले संघीय संरचनाको वस्तुगत धरातलमा आधारीत रही गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवालाई सबै नागरिकको सवर्सुलभ पहुँचमा पुयार्उनु राज्यको दायित्व हो । संविधानबमोजिम राज्यका संघ, प्रदेश र स्थानीय तहले सम्पादन गर्ने कायर्हरूको एकल तथा साझा अधिकार सूची, नेपाल सरकारका नीति तथा कायर्क्रमहरू, नेपालले विभिन्न समयमा गरेका अन्तराष्ट्रिय प्रतिबद्धता अनुरूप कार्य गर्दै अाएको छ । संस्थागत रूपमा नेपालमा वि.स. १९९० देखि औपचारिक रूपमा स्वास्थ्य सेवा विभागको स्थापना भइ स्वास्थ्य क्षेत्रमा नयाँ विषयहरूको प्रवेशलाई एकिकृत गरी संचालनका लागि वि.सं. २०११ सालमा स्वास्थ्य मन्त्रालयको स्थापना भए पश्चात विभिन्न संरचनागत सुधार गर्दै देशभरी स्वास्थ्य सेवा प्रवाहलाइ निरन्तरता दिइरहेको छ ।

नेपालको संविधानले स्वास्थ्यलाई मौलिक हकको रूपमा अङ्गगिकार गर्दै प्रत्येक नागरिकलाई राज्यबाट आधारभूत स्वास्थ्य सेवा निःशुल्क प्राप्त गर्ने मौलिक हकको प्रत्याभूित गरेको छ । स्वास्थ्य सेवामा सबैको समान पहुँचको व्यवस्था गर्न, कसैलाई पनि आकिस्मक स्वास्थ्य सेवाबाट वन्चित नगरिने, प्रत्येक व्यतिलाई आफ्नो स्वास्थ्य उपचारको सम्बन्धमा जानकारी पाउने हकको व्यवस्था गरेको छ । साथै नागरीकलाइ स्वस्थ बनाउन राज्यले स्वास्थ्य क्षेत्रमा लगानी बृद्धि गर्दै गुणस्तरीय तथा सवर्सुलभ स्वास्थ्य सेवामा समान पँहुच बढाउँदै सवैको स्वस्थ जीवन प्रत्याभुत गरी दिगो बिकास सुनिश्चित गर्नु पर्ने दायित्व रहेको छ । यसैगरी तीनै तहले सम्पादन गर्ने कायर्हरूको सूची, नेपाल सरकारका सान्दिभिक बिद्यमान नीतिहरू, नेपालले विभिन्न समयमा गरेको अन्तराष्ट्रिय प्रतिबद्धताहरूलाइ कायार्न्वयन गर्नु विभिन्न ऐन तथा नीतिगत व्यवस्था र सो अनुरूप कायर्क्रमहरूलाई संचालन गर्दै आएको छ । विशेषगरी राष्ट्रिय स्वास्थ्य नीति २०७६ अनुरूप देहायको सोच, नीति, उद्देश्यहरू तय गरी सो अनुरूप कार्य गर्ने लक्षय राखेको छ ।

१.२ भावी सोच

स्वस्थ तथा सुखी जीवन लक्षित सजग र सचेत नागरिक ।

१.३ ध्येय

साधन स्रोतको अधिकतम एवं प्रभावकारी प्रयोग गरी सहकार्य र साझेदारी माफर्त नागरिकको स्वास्थ्य सम्बन्धी मौलिक अधिकार सुनिश्चत गर्ने ।

१.४ लक्ष्य

संघीय संरचनामा सबै वगर्का नागरिकका लागि सबै सामाजिक न्याय र सुशासनमा आधारित स्वास्थ्य प्रणालीको विकास र विस्तार गर्दै गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवाको पहुँच र उपभोग सुनिश्चित गर्न ।


स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयको संक्षिप्त परिचय एवं प्रगति विवरण पुरा हेर्नुहाेस् ।

 


प्रतिक्रिया दिनुहोस !